Κρίστοφερ Μόνταγκιου «Μόντι» Γουντχάουζ
Καποδίστριας, Ο θεμελιωτής της Ανεξαρτησίας της Ελλάδας
Εκδόσεις ΜΙΝΩΑΣ
Ο Καποδίστριας είναι σχεδόν ένας μύθος της νεότερης Ελλάδας. To πολυσέλιδο εντυπωσιακό βιβλίο του πολύπειρου Γούντχαους προσφέρει την κατάλληλη αφήγηση, ζωντανή και άμεση. Εστιάζει στις κρίσιμες στιγμές της ζωής του. Από τη λαμπρή διπλωματική του πορεία στην Ευρώπη μέχρι τη δύσκολη απόφαση να επιστρέψει στην Ελλάδα το 1828 για να κυβερνήσει ένα κράτος που στην ουσία δεν είχε ακόμα σταθεί στα πόδια του. Και την σκοτεινή μέρα στο Ναύπλιο.
Η μεγαλύτερη επιτυχία της έκδοσης αυτής είναι ότι κάνει τον Καποδίστρια να φαίνεται ξανά ανθρώπινος. Όχι μια μορφή από τα σχολικά βιβλία, μια σκονισμένη προτομή, αλλά ένας άνθρωπος με όραμα, αποφασιστικότητα και, τελικά, τραγική μοίρα. Και αυτό κάνει την ανάγνωση ιδιαίτερα συναρπαστική.
Professor Quercus
***
Ο Ιωάννης Καποδίστριας υπήρξε ένας οραματιστής πολιτικός που προηγήθηκε κατά πολύ της εποχής του και έγινε ο πρώτος Κυβερνήτης της Ελλάδας μετά την απελευθέρωσή της από τον τουρκικό ζυγό. Ο Κρίστοφερ Γουντχάουζ περιγράφει την πολυτάραχη ζωή του στην παρούσα βιογραφία, η μεγάλη αξία της οποίας έγκειται στην προσεκτική μελέτη πλούσιου αρχειακού υλικού, επιστολών, μονογραφιών και λεπτομερούς βιβλιογραφίας. Ως αποτέλεσμα αναδύεται ένα από τα εντυπωσιακότερα πορτρέτα μίας από τις πλέον εμβληματικές μορφές του νεότερου ελληνισμού. Τα πρώτα του βήματα στην Κέρκυρα. Οι σπουδές ιατρικής στην Πάντοβα. Η θητεία του ως έκτακτου επιτρόπου των Ιονίων Νήσων. Η οργάνωση της άμυνας της Λευκάδας απέναντι στον Αλή Πασά. Η υπηρεσία του ως υπουργού εξωτερικών του Τσάρου Αλέξανδρου Α΄. Ο ανεκπλήρωτος έρωτας με τη Ρωξάνη Στούρτζα. Οι σχέσεις του με το κίνημα του Ρήγα στη Βιέννη. Η καθοριστική του συμβολή στη δημιουργία του ελβετικού κράτους. Πρώτος κυβερνήτης και θεμελιωτής της ελληνικής Ανεξαρτησίας. Όλα τα επεισόδια συνδέονται αριστοτεχνικά, με στόχο να παρουσιάσουν μια εμβριθή και άκρως κατατοπιστική μελέτη για την εποχή και τη ζωή του Καποδίστρια. Μια ζωή που ο Γουντχάουζ βλέπει ως τραγωδία και αναπτύσσει την πορεία της έως το τραγικό τέλος με αμείωτη δεξιοτεχνία και εύστοχα επιλεγμένη διατύπωση, έτσι ώστε το βιβλίο να διαβάζεται σαν ένα μεγάλο ιστορικό μυθιστόρημα του 19ου αιώνα.
***
Ο Κρίστοφερ Μόνταγκιου «Μόντι» Γουντχάουζ γεννήθηκε το 1917 στο Λονδίνο από αριστοκρατική οικογένεια (λόρδος Τέρινγκτον). Υπήρξε ένας από τους μεγαλύτερους σύγχρονους φιλέλληνες και ιστορικούς, ειδικευμένος στη νεότερη ελληνική ιστορία. Σπούδασε στο New College της Οξφόρδης κλασικές σπουδές και το 1939 εντάχθηκε στο Βασιλικό Πυροβολικό.
Η κήρυξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου τον βρήκε στην Ελλάδα: το 1941 ως έφεδρο ανθυπολοχαγό του πυροβολικού σε ηλικία 23 ετών και σε τρία χρόνια ως συνταγματάρχη, αρχηγό της Συμμαχικής Στρατιωτικής Αποστολής. Επιβλητικό παρουσιαστικό, πανύψηλος, ξανθός, με γαλανά μάτια, μιλούσε πολύ καλά τα ελληνικά και όταν ντόπιοι τον ρωτούσαν «Από πού είσαι εσύ, παιδί μου;», εκείνος απαντούσε: «Από ένα πολύ μακρινό χωριό». Η ανατίναξη της γέφυρας του Γοργοποτάμου, στις 25 Νοεμβρίου 1942, ήταν μία κορυφαία αντιστασιακή πράξη κατά τη διάρκεια της γερμανικής Κατοχής. Υπήρξε αποτέλεσμα της συνεργασίας των δύο μεγαλύτερων αντιστασιακών οργανώσεων, του ΕΛΑΣ και του ΕΔΕΣ, υπό την καθοδήγηση Βρετανών κομάντος με επικεφαλής τον συνταγματάρχη Έντι Μάιερς και τον Κρίστοφερ Γουντχάουζ. Το 1945 παντρεύτηκε τη λαίδη Νταβίνα, κόρη του κόμητα του Λίτον. Μαζί της απέκτησε τρία παιδιά. Με το τέλος του πολέμου υπηρέτησε στη βρετανική πρεσβεία στην Αθήνα μέχρι το 1946 και στη συνέχεια επέστρεψε στη Βρετανία. Μυστήριο καλύπτει τα επόμενα βήματά του. Αναμείχθηκε στην κατασκοπεία, ενώ από το 1951 ως το 1952 εργάστηκε στη βρετανική πρεσβεία στην Τεχεράνη. Το 1959 εξελέγη μέλος της Άνω Βουλής (House of Lords) του Βρετανικού Κοινοβουλίου με το συντηρητικό κόμμα (κυβέρνηση Χάρολντ Μακμίλαν) για την περιφέρεια της Οξφόρδης ως το 1966 και ξανά από το 1970 έως το 1974.
Κατά τη διάρκεια της δικτατορίας των συνταγματαρχών θα αγωνιστεί με διαλέξεις και άρθρα για την ανατροπή της. Πολυγραφότατος διανοούμενος, αγάπησε πραγματικά την Ελλάδα και αφιέρωσε τη συγγραφική του ιδιότητα στην ιστορία της. Στο πλούσιο συγγραφικό του έργο συμπεριλαμβάνονται τα βιβλία Καποδίστριας, η βιογραφία του πρώτου κυβερνήτη και θεμελιωτή της ανεξαρτησίας της Ελλάδας (Μίνωας, 2020), Το μήλον της έριδος, ένα βιβλίο για την ιστορία της ταραγμένης δεκαετίας 1940-1950 (Μίνωας, 2021), καθώς και η βιογραφία του Κωνσταντίνου Καραμανλή, η οποία εκδόθηκε το 1982. Σε αναγνώριση για την προσφορά του στην Ελλάδα το 1980 εκλέχθηκε αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, ενώ διετέλεσε επισκέπτης καθηγητής στο King’s College του Λονδίνου και πρόεδρος του συμβουλίου της Βασιλικής Εταιρείας Γραμμάτων. Το 1981 το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο του ανέθεσε να μεταφράσει από τα ελληνικά στα αγγλικά τους έντεκα τόμους του μνημειώδους έργου του Παναγιώτη Κανελλόπουλου Ιστορία του ευρωπαϊκού πνεύματος. Έργο το οποίο ολοκληρώθηκε αλλά δεν εκδόθηκε. Πέθανε τον Φεβρουάριο του 2001. Λίγο πριν από το τέλος ζήτησε από την κόρη του, Έμα, να του διαβάσει το ποίημα του λόρδου Byron Τα Νησιά της Ελλάδας.
