Κωνσταντίνος Καβάφης. Ο άνθρωπος και ο ποιητής
των Gregory Jusdanis, Peter Jeffreys
Μετάφραση Μιχάλης Μακρόπουλος
Ξενόγλωσσος τίτλος – Cavafy: A New Biography
Εκδ. ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ

Βιβλίο που με ιντρίγκαρε από τις πρώτες σελίδες, γιατί προσεγγίζει τον Καβάφη με άμεσο, καθαρό και ανθρώπινο βλέμμα. Οι συγγραφείς δεν επιχειρούν να τον «μυθοποιήσουν» ούτε να τον ψυχολογήσουν υπερβολικά· αντίθετα, φωτίζουν τις στιγμές της ζωής του που επηρέασαν την ποιητική του φωνή και αποκαλύπτουν έναν άνθρωπο ευάλωτο, υπερήφανο, πνευματικά ανήσυχο.
Μου άρεσε ο τρόπος που συνδέουν τα ποιήματα με τα βιώματα του Καβάφη, χωρίς όμως να τα εγκλωβίζουν σε μια στενή αυτοβιογραφική ανάγνωση. Η ανάλυσή τους αναδεικνύει την λεπτή ειρωνεία, την σχεδόν κινηματογραφική οικονομία λόγου και τον βαθύ στοχασμό που χαρακτηρίζουν την καβαφική γραφή.
Αξίζει να σημειωθεί και η εξαιρετική μετάφραση του Μιχάλη Μακρόπουλου, η οποία διατηρεί τον ζωντανό, ρέοντα ρυθμό των συγγραφέων και κάνει το κείμενο άμεσα προσβάσιμο χωρίς να χάνει την επιστημονική του ακρίβεια. Ο Μακρόπουλος αποδίδει με φυσικότητα τόσο το ύφος όσο και τις λεπτές αποχρώσεις της σκέψης τους.
Συνολικά, πρόκειται για ένα καλογραμμένο, ουσιαστικό βιβλίο που προσφέρει μια ζωντανή και ανθρώπινη εικόνα του Καβάφη.
Θυμίζω πως από τις ίδιες εκδόσεις είχαμε και την εξαιρετική μελέτη για τον Αλεξανδρινό, από τον Δημήτρη Δασκαλόπουλο και την Μαρία Στασινοπούλου.

Prof. Quercus

***

To 1933, στα εβδομηκοστά του γενέθλια, ο ποιητής Κωνσταντίνος Καβάφης πεθαίνει σε ένα νοσοκομείο της Αλεξάνδρειας, αφήνοντας πίσω του ένα μικρό, επιμελημένο σύνολο 154 ποιημάτων, μαζί με σπαράγματα και χειρόγραφα ανολοκλήρωτων προσπαθειών. Σε όλη του τη ζωή ο Κωνσταντίνος προσπαθούσε να ελέγχει αυστηρά την κυκλοφορία των ποιημάτων του, όμως μετά τον θάνατό του η φήμη του εκτοξεύτηκε: έγινε ο Κ. Π. Καβάφης, ο παγκόσμιος ποιητής με τη γραφή που ξεπερνά τα στενά γεωγραφικά όρια της καταγωγής του και μέχρι σήμερα αγαπιέται και μεταφράζεται ευρέως.
Στη βιογραφία αυτή οι Gregory Jusdanis και Peter Jeffreys αποκαλύπτουν την πολυπλοκότητα της ζωής και του έργου του λαμπρού και γεμάτου ανησυχίες και ανασφάλεια ποιητή, που για την τέχνη του θυσίασε την αγάπη. Με σημαντικές λεπτομέρειες, παρουσιάζουν τη ζωή του νεαρού Κωνσταντίνου με την οικογένειά του, αλλά και την ενήλικη ζωή στην αγαπημένη του Αλεξάνδρεια, την πόλη που έθρεψε τη φαντασία του. Έπειτα από ενδελεχή αρχειακή έρευνα, έρχονται στην επιφάνεια οι σχέσεις του ποιητή με τους εφηβικούς του συντρόφους, τους φίλους του και τα πρόσωπα τα οποία στρατολόγησε τα τελευταία χρόνια της ζωής του στο κυνήγι της δόξας.
Ταυτόχρονα, παρακολουθούμε το λογοτεχνικό ταξίδι του Καβάφη, από τους πρώιμους πειραματισμούς έως την εκπληκτική εκ νέου προσέγγιση της ποίησής του στη μέση ηλικία, όταν αποκήρυξε πολλά απ’ όσα είχε γράψει και καλλιέργησε μια νέα ποιητική: το μοναδικό αυτό ύφος, το ερωτικό, φιλοσοφικό και γλωσσικά υπαινικτικό, αυτό που αναγνωρίζεται και θαυμάζεται ως Καβαφικό.

***

Ο Gregory Jusdanis (Γρηγόρης Τζουσδάνης) είναι Διακεκριμένος Καθηγητής Τεχνών και Επιστημών στο Πολιτειακό Πανεπιστήμιο του Οχάιο, και συγγραφέας των βιβλίων The Poetics of Cavafy, Belated Modernity and Aesthetic Culture, The Necessary Nation, Fiction Agonistes και A Tremendous Thing Έχει λάβει υποτροφίες από τα Guggenheim Foundation, National Endowment for the Humanities, American Council of Learned Societies, Woodrow Wilson International Center for Scholars και Social Sciences and Humanities Research Council of Canada.

Ο Peter Jeffreys (Παναγιώτης Τσαφαράς) είναι Αναπληρωτής Καθηγητής Αγγλικής Λογοτεχνίας στο Πανεπιστήμιο Suffolk στη Βοστόνη κι έχει συγγράψει, μεταφράσει και επιμεληθεί τα παρακάτω βιβλία για τον Καβάφη: Eastern Questions: Hellenism and Orientalism in the Writings of E. M. Forster and C. P. Cavafy, C. P. Cavafy: Selected Prose Works, Approaches to Teaching the Works of C. P. Cavafy, E.M. Φόρστερ – Κ.Π. Καβάφης: Φίλοι σε ελαφρήν απόκλιση (Ίκαρος, 2013) και Στο κάδρο της παρακμής: Φανταστικά πορτρέτα του Κ. Π. Καβάφη (ΠΕΚ, 2024). Είναι μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής του Αρχείου Καβάφη στο Ίδρυμα Ωνάση κι έχει χρηματίσει σύμβουλος εκθέσεων για την Οικία Καβάφη στην Αλεξάνδρεια και τον χώρο του Αρχείου Καβάφη στην Αθήνα.

***

ΕΓΡΑΨΕ Ο ΤΥΠΟΣ

Μια σπουδαία βιογραφία για έναν μοναδικό ποιητή.
Wall Street Journal

Το πιο ολοκληρωμένο πορτρέτο του Αλεξανδρινού ποιητή εδώ και πενήντα χρόνια.
Guardian

Μια ιδιαίτερη, αποκαλυπτική βιογραφία.
Kirkus Reviews

Ένα από τα πολυαναμενόμενα βιβλία της χρονιάς.
Literary Hub

Μια βιογραφία του αθόρυβου Αλεξανδρινού που άφησε λιγοστά ίχνη της ζωής του, αλλά τα ποιήματά του αποτελούν ακόμη αντικείμενο λατρείας παγκοσμίως και δεν παύουν να μεταφράζονται εκ νέου.
ANDRE ACIMAN, συγγραφέας

Απολαυστική αλλά και αντισυμβατική βιογραφία, επιστημονική αλλά και παθιασμένη, αντάξια του αντικειμένου της.
MARK DOTY, συγγραφέας

Ο Καβάφης ήταν από τους πρώτους που μίλησε για νεαρούς άντρες με μεγάλες φιλοδοξίες αλλά ελάχιστα χρήματα, περιθωριοποιημένους και κυριευμένους από τον πόθο. Τα πρώτα είκοσι χρόνια της άσωτης ζωής του διαδέχτηκε η περίοδος της ωριμότητας μιας ιδιοφυΐας, του πιο σημαντικού Έλληνα ποιητή του 20ού αιώνα.
EDMUND WHITE, συγγραφέας