Ίων Δραγούμης
«Θα ζήσω καίοντας τον εαυτό μου».
Τα αδημοσίευτα τετράδια 1902 – 1904
Επιμελητης: Νωντας Τσιγκας
Εκδόσεις ΠΑΤΑΚΗ
Ο Ίων Δραγούμης φτάνει στο Μοναστήρι τον Νοέμβριο του 1902, μόλις είκοσι τριών ετών, ως διπλωμάτης. Πολύ γρήγορα όμως η υπηρεσιακή του παρουσία μετατρέπεται σε προσωπική υπόθεση. Παρακολουθεί την κατάσταση στη Μακεδονία, έρχεται αντιμέτωπος με τη βουλγαρική δράση, ιδρύει την «Άμυνα» και προσπαθεί να στηρίξει τις ελληνικές κοινότητες.
Ταυτόχρονα, μέσα από τα Τετράδιά του, παρακολουθούμε τον ίδιο τον άνθρωπο: την Αθήνα που έχει αφήσει πίσω του, τους έρωτες, τη γνωριμία και τη σχέση του με τη Σαπφώ Θείου, τις μετακινήσεις του σε Μοναστήρι, Σέρρες, Πύργο και Φιλιππούπολη, αλλά και τις υπηρεσιακές συγκρούσεις, τις απογοητεύσεις, τις σκέψεις και τις αναζητήσεις του. Ο θάνατος του Παύλου Μελά αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα σημεία αυτής της διαδρομής και προσθέτει ακόμη μεγαλύτερο βάρος στις σκέψεις του για τη Μακεδονία και τον αγώνα.
Αυτό που κάνει ιδιαίτερα ενδιαφέρον το βιβλίο είναι ότι ο Δραγούμης δεν καταγράφει μόνο την Ιστορία. Καταγράφει και τον εαυτό του. Παρατηρεί ανθρώπους και τόπους, κρατά εθνογραφικές σημειώσεις, σχολιάζει την εποχή του, φιλοσοφεί, αμφιβάλλει, αυτοαναλύεται και συχνά αυτοαναιρείται. Και όλα αυτά με έναν λόγο προσωπικό, καθαρό και ζωντανό, χωρίς περιττές επισημότητες. Ο αναγνώστης συναντά έναν Δραγούμη που δεν είναι ακόμη η ολοκληρωμένη ιστορική μορφή που γνωρίζουμε εκ των υστέρων, αλλά έναν νέο άνθρωπο που διαμορφώνεται μέσα από την εμπειρία, τη δράση, τις σχέσεις και τις συγκρούσεις του. Παράλληλα, βλέπουμε τον λογοτέχνη που κρατά σημειώσεις, σχεδιάζει μελλοντικά βιβλία και περιμένει τον χρόνο που θα μπορέσει να αφοσιωθεί στη γραφή.
Εδώ αποκτά ιδιαίτερη σημασία και η συμβολή του επιμελητή Νώντα Τσίγκα, ή να πω του διασώστη τουν Ίωνα Δραγούμη. Η έκδοση δεν περιορίζεται στην παράθεση των ημερολογιακών καταγραφών, αλλά βοηθά τον αναγνώστη να τις προσεγγίσει μέσα στο ιστορικό, πολιτικό και προσωπικό τους πλαίσιο. Η επιμελητική εργασία δίνει συνοχή σε ένα υλικό που προέρχεται από διαφορετικές στιγμές και διαφορετικές εμπειρίες, φωτίζει πρόσωπα, γεγονότα και τόπους και επιτρέπει να παρακολουθήσουμε πιο καθαρά την πορεία του Δραγούμη. Έτσι, ο αναγνώστης δεν έχει μπροστά του μόνο τα λόγια ενός σημαντικού προσώπου της εποχής, αλλά ένα υλικό που έχει οργανωθεί και παρουσιαστεί με τρόπο που αναδεικνύει τόσο την ιστορική του αξία όσο και τη λογοτεχνική του ποιότητα. Αυτό είναι το μεγαλύτερο κέρδος της έκδοσης: μας φέρνει πιο κοντά στον πραγματικό Δραγούμη, με τις ιδέες, τις αντιφάσεις, τις αδυναμίες και τις αναζητήσεις του.
Professor Quercus
***
Ο Νώντας Τσίγκας γεννήθηκε στην Αθήνα το 1959. Κατάγεται από το Βογατσικό της Δυτικής Μακεδονίας. Σπούδασε Ιατρική και ειδικεύθηκε στη Νευρολογία. Ζει και εργάζεται στη Θεσσαλονίκη.
Έγραψε τα βιβλία: Ου απάν’ κι ου κατ’ ου κόσμους (2009), Το μαύρο χιόνι (Διάπυρον, 2010), Εποχιακός Διανομέας, διηγήματα (Πανοπτικόν, 2013).
Διηγήματά του έχουν δημοσιευθεί σε έντυπα ή διαδικτυακά λογοτεχνικά περιοδικά και έχουν συμπεριληφθεί σε συλλογικές θεματικές ενότητες ή ανθολογίες.
Το 2024 εκδόθηκε η μετάφρασή του σε ποιήματα του W. B. Yeats με τίτλο Για ό,τι έχει παρέλθει ή διαβαίνει ή έρχεται (Χρονικό).
Ασχολείται συστηματικά με το υλικό των αδημοσίευτων Τετραδίων (ημερολογίων) του Ίωνος Δραγούμη. Το 2021 κυκλοφόρησαν από τις Εκδόσεις Πατάκη, με δική του εισαγωγή, επιμέλεια και σχόλια, Τα «κρυμμένα» ημερολόγια: Οκτώβριος 1912- Αύγουστος 1913 και το 2025, με δική του εισαγωγή, επιμέλεια, σχόλια και επίμετρο, το «Θα ζήσω καίοντας τον εαυτό μου». Τα αδημοσίευτα τετράδια 1902 – 1904.
Έχει ετοιμάσει προς έκδοση τα αδημοσίευτα Τετράδια της περιόδου 1905 -1908 και άπαντα τα ποιήματα του Δραγούμη.
