«Ανέσπερο το φως, λευκό πηγάδι».
Υπάρχουν ποιητικές συλλογές που σε καλούν να σταθείς απέναντί τους και να αναμετρηθείς με τα δικά σου ερωτήματα. Δεν είναι εύκολο: γίνεται τότε η ανάγνωση ένας ιδιότυπος στίβος μάχης. Τέτοια είναι και η νέα ποιητική συλλογή του Δημήτρη Παπακωνσταντίνου, «Θολή ματιά μου απέναντι», που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Παρέμβαση.
Ο τίτλος της συλλογής λειτουργεί ως κλειδί ανάγνωσης. Η «θολή ματιά» δεν παραπέμπει μόνο στη συγκίνηση ή στη λύπη. Είναι η ματιά του ανθρώπου που αναγνωρίζει τα όρια της γνώσης του, που αμφιβάλλει για τις βεβαιότητες και αναζητά πίσω από τα φαινόμενα μια δύσκολη, βαθύτερη αλήθεια. Η ματιά του ανθρώπου που γνωρίζει ότι η πραγματικότητα δεν αποκαλύπτεται ποτέ ολοκληρωτικά, ότι όσα βλέπουμε, αισθανόμαστε και πιστεύουμε παραμένουν σε έναν (μεγάλο) βαθμό ασαφή και αμφίσημα. Ο κόσμος που απλώνεται «απέναντι» είναι ταυτόχρονα ορατός και αόρατος, συγκεκριμένος και υπερβατικός. Φως και σκοτάδι. Είναι η πλάση, οι άνθρωποι, οι απουσίες, οι μνήμες, αλλά και το μερίδιο του Θεού που διαπερνά διακριτικά τους στίχους.
Αποτελούμενο από τρεις ενότητες, το βιβλίο κινείται ανάμεσα στην ομορφιά και την απώλεια, ανάμεσα στη ζωή και τον θάνατο, ενώ διαρκώς διαπερνάται από μια αγωνιώδη αναζήτηση του θείου. Ο Δημήτρης Παπακωνσταντίνου δεν αντιμετωπίζει την ποίηση ως άσκηση τεχνικής ή ως φιλοσοφικό εγχειρίδιο σε στίχους. Αντίθετα, αναζητά μια ποίηση ζωντανή, μουσική, αληθινή. Όπως ο ίδιος εξομολογείται, τα ποιήματα της συλλογής ωρίμασαν επί χρόνια μέχρι να αποκτήσουν την τελική τους μορφή, ενώ πολλά κείμενα έμειναν εκτός έκδοσης μέσα από μια αυστηρή διαδικασία επιλογής. Το αποτέλεσμα είναι μια σύνθεση που γεννήθηκε οργανικά, χωρίς προκαθορισμένο σχέδιο, ακολουθώντας τον δικό της εσωτερικό ρυθμό.
Στους στίχους του επανέρχεται συχνά το φως, όχι ως διακοσμητικό σύμβολο αλλά ως ουσιαστικό στοιχείο της ανθρώπινης ύπαρξης. Είναι η ελπίδα, η ζωή, η δύναμη που επιτρέπει στον άνθρωπο να συνεχίζει την πορεία του ακόμη και μέσα στην οδύνη της απώλειας. Παράλληλα, η υπαρξιακή αγωνία και ο στοχασμός διαπερνούν το έργο, χωρίς ποτέ να βαραίνουν τη γλώσσα ή να υπονομεύουν τη λυρική της ροή.
Αυτό που επιδιώκει ο ποιητής είναι η ειλικρίνεια. Ο αναγνώστης νιώθει ότι τα ποιήματα είναι πηγαία, αυθεντικά, γραμμένα από κάποιον που αντίκρισε πραγματικά την ομορφιά αλλά και τη φρίκη που περιγράφει. Μια ποίηση χωρίς επιτήδευση, που δεν επιδιώκει να εντυπωσιάσει, αλλά να προβληματίσει, να βάλει ερωτηματικά και όχι θαυμαστικά.
Ο Δημήτρης Παπακωνσταντίνου παραμένει προσηλωμένος στη δύναμη του ποιητικού λόγου. Η «Θολή ματιά μου απέναντι» είναι μια ποιητική περιπλάνηση στα όρια του ορατού και του αόρατου, εκεί όπου η ανθρώπινη εμπειρία συναντά το μυστήριο, το φως και την αιωνιότητα. Που αγωνιά, αποζητά
να βγει, να παίξει, να χαρεί
ζωή ν’ αντλήσει.
Αντώνης Ν. Παπαβασιλείου
