Δημήτριος Δ. Τριανταφυλλόπουλος
ΓΙΑ ΤΑ ΕΒΔΟΜΗΝΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΤΟΥ ΑΓΩΝΑ ΤΗΣ ΕΟΚΑ (1.4.1955-1959)
Ξημερώνοντας ἡ 1η Ἀπριλίου 1955 στὴν ἀγγλοκρατούμενη (ἀπὸ τὸ 1878) Κύπρο οἱ πόλεις Λευκωσία, Λάρνακα καὶ Λεμεσός καὶ πολλὰ ἀστυνομικὰ τμήματα, συνήθως ἐπανδρωμένα ἀπὸ Τουρκοκύπριους (κατὰ τὴ δόλια τακτικὴ τῶν Βρετανῶν divide ut imperes, διαίρει καὶ βασίλευε), ὑπέστησαν δολιοφθορὲς ἀπὸ ὁπλισμένους Κυπρίους: Ἡ σκιὰ τοῦ στρατηγοῦ Γρίβα Διγενῆ ἐπὶ πέντε χρόνια θὰ εἶναι ὁ ἐφιάλτης τῆς αὐτοκρατορίας!
Θὰ μποροῦσε κάποιος νὰ ρωτήσει: ὑπάρχει λόγος νὰ ὀπισθοβατοῦμε σὲ παλιές πληγές; Ὅμως, ὅταν βυθιζόμαστε στὰ ἐφήμερα καὶ στὴν ἀχαλίνωτη ἀπόλαυση τῶν ἀγαθῶν, λησμονώντας τὸ ἕν, οὗ ἔστι χρεία, ἡ μνήμη χρειάζεται κέντρισμα ἀφύπνισης!
Εὐτυχῶς γιὰ τὸν Ἀγώνα τῆς ΕΟΚΑ ἡ σχετική βιβλιογραφία εἶναι ἐκτεταμένη καὶ ἀνανεώνεται (δὲν γνωρίζω συστηματικὴ καταγραφή της)· τὸ Ὑπουργεῖο Παιδείας διὰ τοῦ ΣΙΜΑΕ (Συμβούλιο Ἱστορικῆς Μνήμης Ἀγώνα ΕΟΚΑ 1955-1959) συνεχίζει νὰ διαφωτίζει γιὰ γνωστὲς καὶ ἄγνωστες πτυχὲς καὶ μορφὲς τοῦ Κυπριακοῦ Ἔπους. Ἔτσι, παράλληλα μὲ τὶς ἱστορικὲς συνόψεις ἀναδύονται οἱ μεγάλοι ἀλλὰ καὶ οἱ ἀφανεῖς ἥρωες.
Σὲ αὐτὸ τὸ πλαίσιο θὰ μοῦ ἐπιτρέψει ὁ ἀναγνώστης νὰ ἀναφερθῶ σὲ ἕνα πρόσφατο, καλαίσθητο βιβλίο τοῦ φιλολόγου, λογοτέχνη καὶ λογίου Κυπρίου Νίκου Ὀρφανίδη, τὸ Νέον ἐν τῇ Νήσῳ Κύπρῳ Μαρτυρολόγιον, Ἀθήνα: Δόμος 2024, σελ. 174. Παραθέτω ἀπόσπασμα ἀπὸ τὸ ὀπισθόφυλλο:
Τὸ Νέον ἐν τῇ Νήσῳ Κύπρῳ Μαρτυρολόγιον εἶναι γραμμένον μὲ τὸν τρόπον καὶ τὴν γλῶσσαν τὴν Ἐκκλησιαστικήν – αὐτὴν τοῦ Συναξαριστοῦ. Ἀναφέρεται εἰς τὸ νέφος τῶν νεομαρτύρων τῆς Κύπρου. Εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἐμαρτύρησαν πρῶτον εἰς τὰς χεῖρας τῶν Ἄγγλων ἀποικιοκρατῶν κατὰ τοὺς χρόνους τοῦ ἀγῶνος, 1955-1959, καθὼς καὶ κατὰ τοὺς ἄλλους, ἀργότερον, ποὺ ἐμαρτύρησαν εἰς τὰς χεῖρας τῶν Τούρκων τὸ 1974. Εἶναι οἱ τελειωθέντες νέοι, οἱ ἀπαγχονισθέντες ὑπὸ τῶν Ἄγγλων, ὁμοῦ μετὰ τῶν ἡρωϊκῶς πεσόντων εἰς τὸν ἀγῶνα διὰ τὴν Ἐλευθερίαν, οἱ ὁποῖοι ὑπέμεινον καρτερικῶς τὸ μαρτύριόν των καὶ κατέλιπον σπουδαῖα κείμενα καὶ ἐπιστολάς. Τὸ βιβλίο κατακλείει κατάλογος τῶν ἡρωικῶς τελειωθέντων ἀγωνιστῶν.
Tὰ πρόσωπα, τὰ πράγματα καὶ τὰ κείμενα μιλοῦν μόνα τους.
Αἰωνία ἡ μνήμη!
Βοηθητικὴ βιβλιογραφία
Γεώργιος Γρίβας-Διγενής, Ἀπομνημονεύματα Ἀγῶνος ΕΟΚΑ 19551959, Ἀθῆναι 1961.
Γεώργιος Γρίβας-Διγενής, Τὸ Ἡμερολόγιον, ἐπιμ. Πέτρ. Παπαπολυβίου, Λευκωσία 22020.
Σπ. Παπαγεωργίου, Κυπριακή θύελλα, 1955-1959, Λευκωσία 1977.
Σπ. Παπαγεωργίου, Διὰ χειρὸς ἡρώων, Λευκωσία 1977.
Ἄν. Μαραγκοῦ, Γιῶρ. Γεωργῆς, Τριαντ. Σκλαβενίτης, Κων. Σπ. Στάϊκος (ἐπιμ.), Κύπρος. Ἀπὸ τὴν Ἀρχαιότητα ἕως σήμερα, Ἀθήνα 2007.
Λευκωσία
