Σκηνές από τον βίο του Ματίας Αλμοσίνο
ΙΣΙΔΩΡΟΣ ΖΟΥΡΓΟΣ
Εκδόσεις ΠΑΤΑΚΗ
Αν η Ευρώπη του 17ου αιώνα είχε φωνή, θα μιλούσε μέσα από τον Ματίας Αλμοσίνο και μάλλον με περισσότερες από μία γλώσσες. Το μυθιστόρημα του Ισίδωρου Ζουργού χαρτογραφεί μια εποχή όπου η πίστη συγκρούεται με την επιστήμη και η ταυτότητα γίνεται ρευστή υπόθεση, αλλά κουβεντιάζουν κιόλας (υπέροχη η κατάληξη του γεροΓιατρού). Ο Αλμοσίνο, κρυπτοεβραίος και διαρκώς μετακινούμενος, περιπλανιέται από τη Βασιλεία μέχρι την Κωνσταντινούπολη, αλλάζοντας προσωπείο όπως άλλοι αλλάζουν ρούχα.
Σπουδάζει, θεραπεύει, αμφιβάλλει. Συναντά ιδέες που θα γεννήσουν τον σύγχρονο κόσμο και άλλες που επιμένουν να τον τελειώσουν, κάπου ανάμεσα στον ορθολογισμό και τη μεσσιανική έξαρση.
Το βιβλίο κινείται με ρυθμό οδοιπορικού: Άλπεις, Βενετία, Θεσσαλονίκη, Λονδίνο. Κάθε στάση και μια μικρή αποκάλυψη, κάθε πόλη κι ένα διαφορετικό σύμπαν. Στο φόντο, γιατροί, φιλόσοφοι, πολτιικοί, αιρετικοί και προφήτες συνθέτουν ένα πυκνό δίκτυο ιδεών. Θραύσματα ζωής, σκηνές που φωτίζουν την αγωνία ενός ανθρώπου να ανήκει κάπου, να υπάρξει.
Ένα μυθιστόρημα για την Ευρώπη πριν γίνει αυτό που νομίζουμε ότι γνωρίζουμε.
Professor Quercus
*
Το μυθιστόρημα “Σκηνές από τον βίο του Ματίας Αλμοσίνο” είναι η ανοιχτή παλάμη ενός χεριού που ακουμπάει στον χάρτη της Ευρώπης του 17ου αιώνα, ενώ κάθε δάχτυλο της αφήγησης δείχνει και διαφορετικό σημείο του ορίζοντα – η Αγγλία του Νεύτωνα και της Βασιλικής Εταιρείας, το ανεξίθρησκο Άμστερνταμ των εμπόρων, η παγωμένη Πετρούπολη του τσάρου μεταρρυθμιστή, η Βενετία της μάσκας… Ο καρπός του χεριού αγγίζει την οθωμανική απεραντοσύνη, τη Θεσσαλονίκη, την Κωνσταντινούπολη και τον Χάνδακα, τα όρια της Ευρώπης. Ο Ματίας Αλμοσίνο, κρυπτοεβραίος στη Βασιλεία της Ελβετίας, διασχίζει από τρυφερή ηλικία τη Republica Christiana, τη χριστιανική επικράτεια, ορφανός με τον τρόπο του Ντίκενς και δέσμιος της θεοκρατικής καταδυνάστευσης της εποχής του. Χτίζει την ενηλικίωσή του μέσα από περιπέτειες, καθώς αλλάζει μάσκες θρησκευτικής και φυλετικής ταυτότητας, διχασμένος σχεδόν ως το τέλος από το μέγα διακύβευμα που εγκαινιάζει ο αιώνας του: τη γέννηση του επιστημονικού λόγου και την ανάφλεξη του ορθολογισμού απέναντι στη νοσταλγία του θαύματος και στις πιο ακραίες μεσσιανικές προσδοκίες. Ο Σπινόζα κι απέναντί του οι πιο μισαλλόδοξες συγκρούσεις, ο Ντεκάρτ και ο Σαμπετάι Σεβί, το σύμπαν με τα μάτια της νέας επιστήμης ως μια καλοκουρδισμένη μηχανή και αντίκρυ της η αναμονή του τέλους του κόσμου στα 1666 μ.Χ. Οι τόποι των ταξιδιών αλλάζουν ραγδαία σε μια πλούσια σκηνογραφία: μια διάβαση στις Άλπεις, η Βενετία της παροικίας των Εβραίων και των Γραικών, η Θεσσαλονίκη του Σαμπετάι Σεβί, η Πάντοβα και το φημισμένο της πανεπιστήμιο, το Τζάντε, η πτώση του Χάνδακα, η Κωνσταντινούπολη των θαυμάτων, το Λονδίνο της νέας επιστήμης, τόποι της Γερμανίας, οι ρουμανικές χώρες των ορθόδοξων ηγεμόνων, η επικράτεια του Μεγάλου Πέτρου με τις στέπες και τα ξεχειλισμένα ποτάμια και, τέλος, ένα όρος που το είπανε Άγιο. Το μυθιστόρημα εξιστορεί τη ζωή ενός προικισμένου ανθρώπου, γιατρού και πολυπράγμονα στοχαστή, που δρασκελίζει χώρες, γλώσσες, πολιτισμούς, που περιπλανιέται σε ανθρώπους και ιδέες. Ένα βιβλίο για την ιστορία της ιατρικής και της Ευρώπης, ένα χρονικό της νοσταλγίας του Θεού και της συνάντησης των θρησκειών, ένα οδοιπορικό στη μελαγχολία, στην αναζήτηση της φιλοσοφικής καταφυγής στον άλλο άνθρωπο και στο πρόσωπό του. Όλα είναι σκηνές από τη διάρκεια μιας ζωής – σκηνές μόνο, γιατί ακόμη και το μυθιστόρημα αδυνατεί να αναπαραστήσει τον ανθρώπινο βίο στην ολότητά του. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου).
*
Ο Ισίδωρος Ζουργός γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1964. Έχει γράψει τα μυθιστορήματα Φράουστ (1995, αναθεωρημένη έκδοση 2010), Αποσπάσματα από το βιβλίο του ωκεανού (2000), Η ψίχα εκείνου του καλοκαιριού (2002), η ισπανική μετάφραση του οποίου κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Sloper το 2022, Στη σκιά της πεταλούδας (2005), Η αηδονόπιτα (2008), Ανεμώλια (2011, Βραβείο Αναγνωστών του Εθνικού Κέντρου Βιβλίου), Σκηνές από τον βίο του Ματίας Αλμοσίνο (2014, Βραβείο Public 2015), Λίγες και μία νύχτες (2017, Βραβείο περιοδικού Κλεψύδρα), Οι ρετσίνες του βασιλιά (2019), Περί της εαυτού ψυχής (2021, Βραβείο Public 2022), Παλιές και νέες χώρες (2023). Επίσης συνέγραψε με τον σκηνοθέτη Πάνο Καρκανεβάτο το σενάριο της ταινίας Όχθες (2015). Έχει τιμηθεί με το βραβείο ιστορικού μυθιστορήματος του Ιδρύματος «Κώστας και Άρτεμις Κυριαζή» (2023). Είναι μέλος της Εταιρείας Συγγραφέων και της Εταιρείας Λογοτεχνών Θεσσαλονίκης.
