Υποστηρίζω, ωστόσο, ότι και άλλα κράτη — ιδίως οι μεσαίες δυνάμεις, όπως ο Καναδάς — δεν είναι ανίσχυρα. Διαθέτουν την ικανότητα να οικοδομήσουν μια νέα τάξη που να ενσωματώνει τις αξίες μας, όπως ο σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, η βιώσιμη ανάπτυξη, η αλληλεγγύη, η κυριαρχία και η εδαφική ακεραιότητα των κρατών.
Η ισχύς των λιγότερο ισχυρών αρχίζει με την ειλικρίνεια. Κάθε ημέρα υπενθυμίζεται ότι ζούμε σε μια εποχή ανταγωνισμού μεγάλων δυνάμεων. Ότι η διεθνής τάξη βασισμένη σε κανόνες υποχωρεί. Ότι οι ισχυροί πράττουν ό,τι μπορούν και οι αδύναμοι υφίστανται ό,τι πρέπει. Αυτό το απόφθεγμα του Θουκυδίδη παρουσιάζεται ως αναπόφευκτο — ως η φυσική λογική των διεθνών σχέσεων που επανεπιβάλλεται. Και απέναντι σε αυτή τη λογική, υπάρχει έντονη τάση τα κράτη να συμμορφώνονται για να αποφύγουν τις συγκρούσεις: να προσαρμόζονται, να αποφεύγουν τις τριβές, να ελπίζουν ότι η συμμόρφωση θα αγοράσει ασφάλεια.
Όχι μόνο μέσω της βίας, αλλά μέσω της συμμετοχής των απλών ανθρώπων σε τελετουργίες που κατ’ ιδίαν γνωρίζουν ότι είναι ψευδείς.
Ο Χάβελ το αποκάλεσε αυτό “να ζεις μέσα στο ψεύδος”. Η ισχύς του συστήματος δεν προέρχεται από την αλήθεια του, αλλά από την προθυμία όλων να συμπεριφέρονται σαν να ήταν αληθινό. Και η ευθραυστότητά του προέρχεται από την ίδια πηγή: όταν έστω και ένας άνθρωπος παύσει να συμμετέχει — όταν ο μανάβης κατεβάσει την πινακίδα — η ψευδαίσθηση αρχίζει να ραγίζει.
Ήρθε η ώρα οι εταιρείες και τα κράτη να κατεβάσουν τις πινακίδες τους. Για δεκαετίες, χώρες όπως ο Καναδάς ευημερούσαν στο πλαίσιο αυτού που αποκαλούσαμε διεθνή τάξη βασισμένη σε κανόνες. Ενταχθήκαμε στους θεσμούς της, επαινέσαμε τις αρχές της και ωφεληθήκαμε από την προβλεψιμότητά της. Μπορούσαμε να ασκούμε εξωτερική πολιτική βασισμένη σε αξίες υπό την προστασία της. Γνωρίζαμε ότι η αφήγηση της διεθνούς τάξης βασισμένης σε κανόνες ήταν εν μέρει ψευδής. Ότι οι ισχυρότεροι εξαιρούνταν όταν τους συνέφερε. Ότι οι εμπορικοί κανόνες εφαρμόζονταν ασύμμετρα. Και ότι το διεθνές δίκαιο εφαρμοζόταν με διαφορετική αυστηρότητα, ανάλογα με την ταυτότητα του κατηγορουμένου ή του θύματος.
Αυτή η μυθοπλασία ήταν χρήσιμη και, ιδίως, η αμερικανική ηγεμονία συνέβαλε στην παροχή δημόσιων αγαθών: ανοικτές θαλάσσιες οδούς, σταθερό χρηματοπιστωτικό σύστημα, συλλογική ασφάλεια και στήριξη πλαισίων επίλυσης διαφορών. Έτσι, τοποθετήσαμε την πινακίδα στη βιτρίνα. Συμμετείχαμε στις τελετουργίες. Και σε μεγάλο βαθμό αποφεύγαμε να επισημαίνουμε τις αποστάσεις μεταξύ ρητορικής και πραγματικότητας.
Τα τελευταία είκοσι χρόνια, μια σειρά κρίσεων στους τομείς της χρηματοοικονομικής, της υγείας, της ενέργειας και της γεωπολιτικής ανέδειξε τους κινδύνους της ακραίας παγκόσμιας ολοκλήρωσης. Πιο πρόσφατα, οι μεγάλες δυνάμεις άρχισαν να χρησιμοποιούν την οικονομική ολοκλήρωση ως όπλο. Τους δασμούς ως μοχλό πίεσης. Τις χρηματοπιστωτικές υποδομές ως μέσο εξαναγκασμού. Τις εφοδιαστικές αλυσίδες ως ευπάθειες προς εκμετάλλευση. Δεν μπορείς να “ζεις μέσα στο ψεύδος” της αμοιβαίας ωφέλειας μέσω της ολοκλήρωσης, όταν η ίδια η ολοκλήρωση καθίσταται πηγή υποταγής σου.
Οι πολυμερείς θεσμοί στους οποίους βασίζονταν οι μεσαίες δυνάμεις — ο ΠΟΕ, ο ΟΗΕ, η COP, η αρχιτεκτονική της συλλογικής επίλυσης προβλημάτων — έχουν αποδυναμωθεί δραστικά. Ως αποτέλεσμα, πολλά κράτη καταλήγουν στα ίδια συμπεράσματα: πρέπει να αναπτύξουν μεγαλύτερη στρατηγική αυτονομία — στην ενέργεια, στα τρόφιμα, στα κρίσιμα ορυκτά, στη χρηματοδότηση και στις εφοδιαστικές αλυσίδες.
Αυτή η παρόρμηση είναι κατανοητή. Ένα κράτος που δεν μπορεί να θρέψει τον πληθυσμό του, να τροφοδοτήσει την οικονομία του ή να αμυνθεί, διαθέτει ελάχιστες επιλογές. Όταν οι κανόνες δεν σε προστατεύουν πλέον, πρέπει να προστατεύσεις τον εαυτό σου. Ας είμαστε όμως ρεαλιστές ως προς το πού οδηγεί αυτό. Ένας κόσμος φρουρίων θα είναι φτωχότερος, πιο εύθραυστος και λιγότερο βιώσιμος.
Και υπάρχει και μια ακόμη αλήθεια: αν οι μεγάλες δυνάμεις εγκαταλείψουν ακόμη και το πρόσχημα κανόνων και αξιών υπέρ της ανεμπόδιστης επιδίωξης ισχύος και συμφερόντων, τα οφέλη του “συναλλακτισμού” καθίστανται δυσκολότερα να αναπαραχθούν. Οι ηγεμονίες δεν μπορούν διαρκώς να εμπορευματοποιούν τις σχέσεις τους. Οι σύμμαχοι θα διαφοροποιούνται για να αντισταθμίσουν την αβεβαιότητα, να αγοράσουν ασφάλεια, να αυξήσουν τις επιλογές τους. Αυτό ανασυγκροτεί την κυριαρχία — μια κυριαρχία που παλαιότερα εδράζονταν σε κανόνες, αλλά ολοένα και περισσότερο θα αγκυρώνεται στην ικανότητα αντοχής σε πιέσεις.
Όπως ανέφερα, αυτή η κλασική διαχείριση κινδύνου έχει κόστος, αλλά το κόστος της στρατηγικής αυτονομίας, της κυριαρχίας, μπορεί επίσης να επιμεριστεί. Οι συλλογικές επενδύσεις στην ανθεκτικότητα είναι φθηνότερες από το να οικοδομεί ο καθένας το δικό του φρούριο. Τα κοινά πρότυπα μειώνουν τον κατακερματισμό. Οι συμπληρωματικότητες δημιουργούν θετικό άθροισμα. Το ερώτημα για τις μεσαίες δυνάμεις, όπως ο Καναδάς, δεν είναι αν πρέπει να προσαρμοστούν σε αυτή τη νέα πραγματικότητα. Πρέπει. Το ερώτημα είναι αν θα προσαρμοστούμε απλώς υψώνοντας ψηλότερα τείχη — ή αν μπορούμε να κάνουμε κάτι πιο φιλόδοξο.
Αρχών, ως προς τη δέσμευσή μας σε θεμελιώδεις αξίες: την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα, την απαγόρευση χρήσης βίας εκτός αν είναι σύμφωνη με τον Καταστατικό Χάρτη του ΟΗΕ, τον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Πραγματισμού, αναγνωρίζοντας ότι η πρόοδος είναι συχνά σταδιακή, ότι τα συμφέροντα αποκλίνουν, ότι δεν συμμερίζονται όλοι οι εταίροι τις αξίες μας. Εμπλεκόμαστε ευρέως και στρατηγικά, με ανοιχτά μάτια. Αντιμετωπίζουμε ενεργά τον κόσμο όπως είναι, δεν περιμένουμε έναν κόσμο όπως θα θέλαμε να είναι.
Διπλασιάζουμε τις αμυντικές μας δαπάνες έως το 2030 και το πράττουμε με τρόπο που ενισχύει τις εγχώριες βιομηχανίες μας.
Διαφοροποιούμαστε ταχύτατα στο εξωτερικό. Συμφωνήσαμε σε μια συνολική στρατηγική εταιρική σχέση με την Ευρωπαϊκή Ένωση, συμπεριλαμβανομένης της ένταξης στο SAFE, το ευρωπαϊκό πλαίσιο προμηθειών άμυνας. Υπογράψαμε δώδεκα ακόμη εμπορικές και αμυντικές συμφωνίες σε τέσσερις ηπείρους τους τελευταίους έξι μήνες. Τις τελευταίες ημέρες, ολοκληρώσαμε νέες στρατηγικές εταιρικές σχέσεις με την Κίνα και το Κατάρ. Διαπραγματευόμαστε συμφωνίες ελεύθερου εμπορίου με την Ινδία, την ASEAN, την Ταϊλάνδη, τις Φιλιππίνες και τη Mercosur.
Για τη συμβολή μας στην επίλυση παγκόσμιων προβλημάτων, υιοθετούμε μεταβλητή γεωμετρία — διαφορετικούς συνασπισμούς για διαφορετικά ζητήματα, βάσει αξιών και συμφερόντων. Στο ουκρανικό, είμαστε βασικό μέλος του Συνασπισμού των Προθύμων και από τους μεγαλύτερους κατά κεφαλήν συνεισφέροντες στην άμυνα και ασφάλειά του.
Στην αρκτική κυριαρχία, στεκόμαστε σταθερά στο πλευρό της Γροιλανδίας και της Δανίας και στηρίζουμε πλήρως το αποκλειστικό τους δικαίωμα να καθορίσουν το μέλλον της Γροιλανδίας. Η δέσμευσή μας στο Άρθρο 5 είναι αταλάντευτη.
Συνεργαζόμαστε με τους συμμάχους μας στο ΝΑΤΟ (συμπεριλαμβανομένων των Nordic Baltic 8) για την περαιτέρω θωράκιση των βόρειων και δυτικών πτερύγων της Συμμαχίας, μεταξύ άλλων μέσω άνευ προηγουμένου καναδικών επενδύσεων σε ραντάρ, υποβρύχια, αεροσκάφη και ανάπτυξη δυνάμεων στο πεδίο. Ο Καναδάς αντιτίθεται σθεναρά στην επιβολή δασμών για τη Γροιλανδία και ζητεί στοχευμένες συνομιλίες για την επίτευξη κοινών στόχων ασφάλειας και ευημερίας στην Αρκτική.
Στο πολυμερές εμπόριο περιορισμένης σύνθεσης, πρωτοστατούμε σε προσπάθειες γεφύρωσης της Διατλαντικής Συμφωνίας του Ειρηνικού με την Ευρωπαϊκή Ένωση, δημιουργώντας ένα νέο εμπορικό μπλοκ 1,5 δισεκατομμυρίων ανθρώπων.
Στα κρίσιμα ορυκτά, συγκροτούμε λέσχες αγοραστών υπό την αιγίδα της G7, ώστε ο κόσμος να διαφοροποιηθεί από συγκεντρωμένες πηγές προμήθειας. Στην τεχνητή νοημοσύνη, συνεργαζόμαστε με ομοϊδεάτες δημοκρατίες ώστε να μη βρεθούμε τελικώς αναγκασμένοι να επιλέξουμε μεταξύ ηγεμονιών και υπερκλιμάκων. Αυτό δεν είναι αφελής πολυμερής προσέγγιση. Ούτε βασίζεται σε αποδυναμωμένους θεσμούς. Πρόκειται για τη συγκρότηση συνασπισμών που λειτουργούν, ζήτημα προς ζήτημα, με εταίρους που μοιράζονται επαρκές κοινό έδαφος για να δράσουν από κοινού. Σε ορισμένες περιπτώσεις, αυτό θα αφορά τη συντριπτική πλειονότητα των κρατών. Και δημιουργεί ένα πυκνό πλέγμα διασυνδέσεων στο εμπόριο, στις επενδύσεις και στον πολιτισμό, από το οποίο μπορούμε να αντλήσουμε για μελλοντικές προκλήσεις και ευκαιρίες.
Οι μεσαίες δυνάμεις δεν το μπορούν. Όταν όμως διαπραγματευόμαστε μόνο διμερώς με μια ηγεμονική δύναμη, διαπραγματευόμαστε από θέση αδυναμίας. Αποδεχόμαστε ό,τι προσφέρεται. Ανταγωνιζόμαστε μεταξύ μας ποιος θα είναι πιο πρόθυμος να προσαρμοστεί.
Αυτό δεν είναι κυριαρχία. Είναι η παράσταση της κυριαρχίας, με αποδοχή της υποτέλειας. Σε έναν κόσμο ανταγωνισμού μεγάλων δυνάμεων, τα κράτη που βρίσκονται ενδιάμεσα έχουν μια επιλογή: να ανταγωνίζονται μεταξύ τους για εύνοια ή να συνδυάζονται για να δημιουργήσουν μια τρίτη οδό με ουσιαστικό αποτύπωμα.
Δεν πρέπει να επιτρέψουμε στην άνοδο της σκληρής ισχύος να μας τυφλώσει απέναντι στο γεγονός ότι η ισχύς της νομιμοποίησης, της ακεραιότητας και των κανόνων θα παραμείνει ισχυρή — εφόσον επιλέξουμε να τη χρησιμοποιήσουμε από κοινού.
Και αυτό με φέρνει πίσω στον Χάβελ. Τι θα σήμαινε για τις μεσαίες δυνάμεις να “ζουν στην αλήθεια”; Σημαίνει να κατονομάζουμε την πραγματικότητα. Να σταματήσουμε να επικαλούμαστε τη “διεθνή τάξη βασισμένη σε κανόνες” σαν να λειτουργεί ακόμη όπως διαφημίζεται. Να αποκαλούμε το σύστημα όπως πραγματικά είναι: μια περίοδος εντεινόμενου ανταγωνισμού μεγάλων δυνάμεων, όπου οι ισχυρότεροι επιδιώκουν τα συμφέροντά τους χρησιμοποιώντας την οικονομική ολοκλήρωση ως όπλο εξαναγκασμού.
Σημαίνει συνέπεια στη δράση. Να εφαρμόζουμε τα ίδια κριτήρια σε συμμάχους και αντιπάλους. Όταν οι μεσαίες δυνάμεις καταγγέλλουν την οικονομική πίεση από τη μία κατεύθυνση αλλά σιωπούν όταν προέρχεται από άλλη, κρατούν ακόμη την πινακίδα στη βιτρίνα. Σημαίνει να οικοδομούμε αυτό που δηλώνουμε ότι πιστεύουμε. Αντί να αναμένουμε την αποκατάσταση της παλαιάς τάξης, να δημιουργούμε θεσμούς και συμφωνίες που λειτουργούν όπως περιγράφονται. Και σημαίνει να μειώνουμε τη μόχλευση που καθιστά εφικτό τον εξαναγκασμό. Η οικοδόμηση ισχυρής εγχώριας οικονομίας πρέπει πάντοτε να αποτελεί κορυφαία προτεραιότητα κάθε κυβέρνησης. Η διεθνής διαφοροποίηση δεν είναι απλώς οικονομική σύνεση· είναι το υλικό θεμέλιο μιας ειλικρινούς εξωτερικής πολιτικής. Τα κράτη κερδίζουν το δικαίωμα σε θέσεις αρχών μειώνοντας την ευαλωτότητά τους σε αντίποινα.
Ο Καναδάς διαθέτει ό,τι χρειάζεται ο κόσμος. Είμαστε ενεργειακή υπερδύναμη. Διαθέτουμε τεράστια αποθέματα κρίσιμων ορυκτών. Έχουμε τον πλέον μορφωμένο πληθυσμό παγκοσμίως. Τα συνταξιοδοτικά μας ταμεία συγκαταλέγονται στους μεγαλύτερους και πιο εξελιγμένους επενδυτές διεθνώς. Διαθέτουμε κεφάλαιο, ταλέντο και μια κυβέρνηση με τεράστια δημοσιονομική ικανότητα να ενεργεί αποφασιστικά.
Και διαθέτουμε τις αξίες στις οποίες πολλοί άλλοι προσβλέπουν. Ο Καναδάς είναι μια πλουραλιστική κοινωνία που λειτουργεί. Ο δημόσιος χώρος μας είναι θορυβώδης, ποικιλόμορφος και ελεύθερος. Οι Καναδοί παραμένουν δεσμευμένοι στη βιωσιμότητα.
Είμαστε ένας σταθερός και αξιόπιστος εταίρος — σε έναν κόσμο που κάθε άλλο παρά σταθερός είναι — ένας εταίρος που οικοδομεί και αποτιμά τις σχέσεις με μακροπρόθεσμο ορίζοντα.
Ο Καναδάς διαθέτει και κάτι ακόμη: επίγνωση του τι συμβαίνει και αποφασιστικότητα να δράσει αναλόγως. Κατανοούμε ότι αυτή η ρήξη απαιτεί περισσότερα από απλή προσαρμογή. Απαιτεί ειλικρίνεια απέναντι στον κόσμο όπως είναι. Βγάζουμε την πινακίδα από τη βιτρίνα. Η παλαιά τάξη δεν θα επιστρέψει. Δεν πρέπει να τη θρηνούμε. Η νοσταλγία δεν είναι στρατηγική.
Όμως, από το ρήγμα μπορούμε να οικοδομήσουμε κάτι καλύτερο, ισχυρότερο και δικαιότερο. Αυτό είναι το καθήκον των μεσαίων δυνάμεων, οι οποίες έχουν τα περισσότερα να χάσουν από έναν κόσμο φρουρίων και τα περισσότερα να κερδίσουν από έναν κόσμο γνήσιας συνεργασίας.
Οι ισχυροί έχουν την ισχύ τους. Όμως κι εμείς έχουμε κάτι: την ικανότητα να σταματήσουμε να προσποιούμαστε, να κατονομάζουμε την πραγματικότητα, να ενισχύουμε τη δύναμή μας στο εσωτερικό και να δρούμε από κοινού. Αυτός είναι ο δρόμος του Καναδά. Τον επιλέγουμε ανοιχτά και με αυτοπεποίθηση. Και είναι ένας δρόμος ανοιχτός σε κάθε χώρα που είναι διατεθειμένη να τον ακολουθήσει μαζί μας”.
(πηγή ελληνικής απόδοσης: https://www.thetoc.gr/)
***
Παραθέτουμε και το αγγλικό κείμενο καθώς και το βίντεο.
Thank you very much, Larry. I’m going to start in French, and then I’ll switch back to English.
[The following is translated from French]
Thank you, Larry. It is both a pleasure, and a duty, to be with you tonight in this pivotal moment that Canada and the world going through.
Today I will talk about a rupture in the world order, the end of a pleasant fiction and the beginning of a harsh reality, where geopolitics, where the large, main power, geopolitics, is submitted to no limits, no constraints.
On the other hand, I would like to tell you that the other countries, especially intermediate powers like Canada, are not powerless. They have the capacity to build a new order that encompasses our values, such as respect for human rights, sustainable development, solidarity, sovereignty and territorial integrity of the various states.
The power of the less power starts with honesty.
[Carney returns to speaking in English]
It seems that every day we’re reminded that we live in an era of great power rivalry, that the rules based order is fading, that the strong can do what they can, and the weak must suffer what they must.
And this aphorism of Thucydides is presented as inevitable, as the natural logic of international relations reasserting itself.
And faced with this logic, there is a strong tendency for countries to go along to get along, to accommodate, to avoid trouble, to hope that compliance will buy safety.
Well, it won’t.
So, what are our options?
In 1978, the Czech dissident Václav Havel, later president, wrote an essay called The Power of the Powerless, and in it, he asked a simple question: how did the communist system sustain itself?
And his answer began with a greengrocer.
Every morning, this shopkeeper places a sign in his window: ‘Workers of the world unite’. He doesn’t believe it, no-one does, but he places a sign anyway to avoid trouble, to signal compliance, to get along. And because every shopkeeper on every street does the same, the system persist – not through violence alone, but through the participation of ordinary people in rituals they privately know to be false.
Havel called this “living within a lie”.
The system’s power comes not from its truth, but from everyone’s willingness to perform as if it were true, and its fragility comes from the same source. When even one person stops performing, when the greengrocer removes his sign, the illusion begins to crack. Friends, it is time for companies and countries to take their signs down.
We knew the story of the international rules-based order was partially false that the strongest would exempt themselves when convenient, that trade rules were enforced asymmetrically. And we knew that international law applied with varying rigour depending on the identity of the accused or the victim.
This fiction was useful, and American hegemony, in particular, helped provide public goods, open sea lanes, a stable financial system, collective security and support for frameworks for resolving disputes.
So, we placed the sign in the window. We participated in the rituals, and we largely avoided calling out the gaps between rhetoric and reality.
This bargain no longer works. Let me be direct. We are in the midst of a rupture, not a transition.
Over the past two decades, a series of crises in finance, health, energy and geopolitics have laid bare the risks of extreme global integration. But more recently, great powers have begun using economic integration as weapons, tariffs as leverage, financial infrastructure as coercion, supply chains as vulnerabilities to be exploited.
You cannot live within the lie of mutual benefit through integration, when integration becomes the source of your subordination.
The multilateral institutions on which the middle powers have relied – the WTO, the UN, the COP – the architecture, the very architecture of collective problem solving are under threat. And as a result, many countries are drawing the same conclusions that they must develop greater strategic autonomy, in energy, food, critical minerals, in finance and supply chains.
And this impulse is understandable. A country that can’t feed itself, fuel itself or defend itself, has few options. When the rules no longer protect you, you must protect yourself.
But let’s be clear eyed about where this leads.
A world of fortresses will be poorer, more fragile and less sustainable. And there is another truth. If great powers abandon even the pretense of rules and values for the unhindered pursuit of their power and interests, the gains from transactionalism will become harder to replicate.
Hegemons cannot continually monetize their relationships.
Allies will diversify to hedge against uncertainty.
They’ll buy insurance, increase options in order to rebuild sovereignty – sovereignty that was once grounded in rules, but will increasingly be anchored in the ability to withstand pressure.
This room knows this is classic risk management. Risk management comes at a price, but that cost of strategic autonomy, of sovereignty can also be shared.
Collective investments in resilience are cheaper than everyone building their own fortresses. Shared standards reduce fragmentations. Complementarities are positive sum. And the question for middle powers like Canada is not whether to adapt to the new reality – we must. The question is whether we adapt by simply building higher walls, or whether we can do something more ambitious.
Now Canada was amongst the first to hear the wake-up call, leading us to fundamentally shift our strategic posture.
Canadians know that our old comfortable assumptions that our geography and alliance memberships automatically conferred prosperity and security – that assumption is no longer valid. And our new approach rests on what Alexander Stubb, the President of Finland, has termed “value-based realism”.
Or, to put another way, we aim to be both principled and pragmatic – principled in our commitment to fundamental values, sovereignty, territorial integrity, the prohibition of the use of force, except when consistent with the UN Charter, and respect for human rights, and pragmatic and recognizing that progress is often incremental, that interests diverge, that not every partner will share all of our values.
So, we’re engaging broadly, strategically with open eyes. We actively take on the world as it is, not wait around for a world we wish to be.
We are calibrating our relationships, so their depth reflects our values, and we’re prioritizing broad engagement to maximize our influence, given and given the fluidity of the world at the moment, the risks that this poses and the stakes for what comes next.
And we are no longer just relying on the strength of our values, but also the value of our strength.
We are building that strength at home.
Since my government took office, we have cut taxes on incomes, on capital gains and business investment. We have removed all federal barriers to interprovincial trade. We are fast tracking a trillion dollars of investments in energy, AI, critical minerals, new trade corridors and beyond. We’re doubling our defence spending by the end of this decade, and we’re doing so in ways that build our domestic industries.
And we are rapidly diversifying abroad. We have agreed a comprehensive strategic partnership with the EU, including joining SAFE, the European defence procurement arrangements. We have signed 12 other trade and security deals on four continents in six months. The past few days, we’ve concluded new strategic partnerships with China and Qatar. We’re negotiating free trade pacts with India, ASEAN, Thailand, Philippines and Mercosur.
We’re doing something else. To help solve global problems, we’re pursuing variable geometry, in other words, different coalitions for different issues based on common values and interests. So, on Ukraine, we’re a core member of the Coalition of the Willing and one of the largest per capita contributors to its defence and security.
On Arctic sovereignty, we stand firmly with Greenland and Denmark, and fully support their unique right to determine Greenland’s future.
Our commitment to NATO’s Article 5 is unwavering, so we’re working with our NATO allies, including the Nordic Baltic Gate, to further secure the alliance’s northern and western flanks, including through Canada’s unprecedented investments in over-the-horizon radar, in submarines, in aircraft and boots on the ground, boots on the ice.
Canada strongly opposes tariffs over Greenland and calls for focused talks to achieve our shared objectives of security and prosperity in the Arctic.
On plurilateral trade, we’re championing efforts to build a bridge between the Trans Pacific Partnership and the European Union, which would create a new trading bloc of 1.5 billion people. On critical minerals, we’re forming buyers’ clubs anchored in the G7 so the world can diversify away from concentrated supply. And on AI, we’re cooperating with like-minded democracies to ensure that we won’t ultimately be forced to choose between hegemons and hyper-scalers.
This is not naive multilateralism, nor is it relying on their institutions. It’s building coalitions that work – issues by issue, with partners who share enough common ground to act together.
In some cases, this will be the vast majority of nations.
What it’s doing is creating a dense web of connections across trade, investment, culture, on which we can draw for future challenges and opportunities.
Argue, the middle powers must act together, because if we’re not at the table, we’re on the menu.
But I’d also say that great powers, great powers can afford for now to go it alone. They have the market size, the military capacity and the leverage to dictate terms. Middle powers do not.
But when we only negotiate bilaterally with a hegemon, we negotiate from weakness. We accept what’s offered. We compete with each other to be the most accommodating.
This is not sovereignty. It’s the performance of sovereignty while accepting subordination. In a world of great power rivalry, the countries in between have a choice – compete with each other for favour, or to combine to create a third path with impact.
We shouldn’t allow the rise of hard power to blind us to the fact that the power of legitimacy, integrity and rules will remain strong, if we choose to wield them together – which brings me back to Havel.
What does it mean for middle powers to live the truth?
First, it means naming reality. Stop invoking rules-based international order as though it still functions as advertised. Call it what it is – a system of intensifying great power rivalry, where the most powerful pursue their interests, using economic integration as coercion.
It means acting consistently, applying the same standards to allies and rivals. When middle powers criticize economic intimidation from one direction, but stay silent when it comes from another, we are keeping the sign in the window.
It means building what we claim to believe in, rather than waiting for the old order to be restored. It means creating institutions and agreements that function as described. And it means reducing the leverage that enables coercion – that’s building a strong domestic economy. It should be every government’s immediate priority.
And diversification internationally is not just economic prudence, it’s a material foundation for honest foreign policy, because countries earn the right to principled stands by reducing their vulnerability to retaliation.
So Canada. Canada has what the world wants. We are an energy superpower. We hold vast reserves of critical minerals. We have the most educated population in the world. Our pension funds are amongst the world’s largest and most sophisticated investors. In other words, we have capital, talent… we also have a government with immense fiscal capacity to act decisively. And we have the values to which many others aspire.
Canada is a pluralistic society that works. Our public square is loud, diverse and free. Canadians remain committed to sustainability. We are a stable and reliable partner in a world that is anything but.. A partner that builds and values relationships for the long term.
And we have something else. We have a recognition of what’s happening and a determination to act accordingly. We understand that this rupture calls for more than adaptation. It calls for honesty about the world as it is.
We are taking the sign out of the window. We know the old order is not coming back. We shouldn’t mourn it. Nostalgia is not a strategy, but we believe that from the fracture, we can build something bigger, better, stronger, more just. This is the task of the middle powers, the countries that have the most to lose from a world of fortresses and most to gain from genuine cooperation.
The powerful have their power.
But we have something too – the capacity to stop pretending, to name reality, to build our strength at home and to act together.
That is Canada’s path. We choose it openly and confidently, and it is a path wide open to any country willing to take it with us. Thank you very much.
