Είναι κομμάτι δύσκολο να γράψω για αυτό το βιβλίο. Όχι μόνο γιατί θαυμάζω τον Niall Williams (με μια παοκτζίδικη λογοτεχνική αφοσίωση) -η γραφή του είναι σαν ένα παρουσιολόγιο: υπάρχει η απόλυτη αίσθηση πως έχεις να κάνεις με ένα πραγματικό Βιβλίο. Αλλά, να· το τελείωσα βράδυ των Χριστουγέννων και βάζοντας το παλτό μου ακόμη κάπνιζα τις λέξεις του.
Σε τέσσερα μέρη, μεγάλα οικοδομικά τετράγωνα της ζωής, είμαστε ξανά στην Φάχα, Χριστούγεννα του 1962 (μετά το «Αυτό είναι Ευτυχία»· τρεις τίτλους μας έχει δώσει με μεράκι, μέχρι τώρα, το ΔΩΜΑ).
Συναντούμε τον γιατρό Τζακ Τρόυ, μια βαθιά αξιοπρέπεια, ακεραιότητα χαρακτήρα -πολλαπλά τραυματισμένη, συνάμα, και βουτηγμένη σε καλό κονιάκ Ναπολέων. Είναι λιγόλογος, όρθιος, συνεκτική δύναμη της κοινότητας με τρόπο Ιρλανδέζικο. Μένει μόνος πια με την κόρη του Ρόννι· τα δικά της αποθέματα στοργής και αγάπης (με μπόλικα πριονίδια καλής λογοτεχνίας και τσάι και χοιρομέρι και υπομονή) θα σώσουν την κατάσταση. Ποια κατάσταση; Λαβωμένοι εφημέριοι, φθορά μέχρι το κόκκαλο της ύπαρξης, σκληροί πατεράδες, τα αδέλφια Τιμ-Τομ Τόλτυ (πέφτουν στο πάτωμα αυτοί οι παλιομοδίτες αγρότες να προσευχηθούν την κρίσιμη στιγμή, αποδεικνύοντας με ακρίβεια μαθηματικής εξίσωσης πως μόνο “η γέννηση ενός παιδιού νικάει το δέλεαρ του θανάτου”, τον ξεδοντιάζει τον άτιμο). Έχει προηγηθεί το μεγάλο Πανηγύρι, μια κλασσική Ζωοπανήγυρη προβιομηχανικών ετών και πιθανοτήτων, όπου το μωσαϊκό της κοινωνίας ξετυλίγεται με ανθρωπιά. Εκεί ένα κέρμα, ένα εξάπενο (του 12χρονου Τζουντ, αυτός θα βρει το εγκαταλειμμένο βρέφος· «ήθελε να βλέπει αστέρια, αλλά αστέρια δεν υπήρχαν»), ένα νομισματικό καντίποτα, δηλαδή, στον χώρο του μυστηρίου θα κάνει την διαφορά. Τότε η λέξη «αγάπη» θα γίνει θυμίαμα, γεμίζοντας χώρο και χρόνο. Ακυρωμένες προσδοκίες ενός υπεραστικού τηλεφώνου στην Αμερική τραυματίζουν, το γαλλικό άρωμα της Άννυ συνεχίζει τον πόνο του και τα δώρα για το μωρό υπερίπτανται σαν πιθανότητες θαύματος, η δε κυρία Πέντεργκαστ πάντα ανυπόμονη για νέα, λιθάρι γερό και τούτη στον μαντρότοιχο της Φάχα.
Το κλάμα του παιδιού, στην Λειτουργία των Χριστουγέννων θα δημιουργήσει, θα φτιάξει, θα συντονίσει μια αλυσίδα τρυφερότητας, επιστρέφοντας την ματιά μας (κι ανοίγοντας τα μάτια μας) σε ένα από τα μότο του έργου: «Ένιωθα σαν ψυχή που προσεύχονται γι΄αυτήν» Seamus Heaney. Χριστούγεννα 1962, Χριστούγεννα του τώρα, του αύριο.
Αντώνης Ν. Παπαβασιλείου
***
ΝΑΪΑΛ ΟΥΙΛΛΙΑΜΣ
Η ΩΡΑ ΤΟΥ ΒΡΕΦΟΥΣ
Τίτλος πρωτοτύπου: Time of the Child
Εκδόσεις ΔΩΜΑ
Ας σημειώσω τους μοχθήσαντες:
Μετάφραση: Μαργαρίτα Ζαχαριάδου
Επιμέλεια: Θάνος Σαμαρτζής
Διορθώσεις: Μαριλένα Καραμολέγκου
Σχεδιασμός εξωφύλλου: Γιώργος Καλοφωλιάς
